E-publikacje

       Jane Austen to jedna z najbardziej znanych powieściopisarek XVIII-wiecznej literatury. Jej utwory są bardzo popularne w Anglii jak i w całej Europie. Urodziła się 16 grudnia 1775 roku, w Steventon. Miała 6 braci i starszą siostrę Casandrę, która była też jej najlepszą przyjaciółką i powierniczką sekretów. Chodziła wraz z siostrą do Szkoły Abbey, gdzie uczyły się czytania, pisania, tańca, języka francuskiego i haftowania. To właśnie do Cassandry pisała najwięcej listów, które zachowały się do tej pory. Opisywała w nich swoje codzienne zajęcia, wspólnych znajomych, wyrażała też opinie na temat innych członków rodziny. Niestety dużo listów z korespondencji sióstr Austen zostało zniszczonych przez Cassandrę, prawdopodobnie dlatego, że ich treść była zbyt poufna. Wbrew powszechnej opinii Jane nie była tylko miłą i łagodną osobą, potrafiła wyrażać swoją opinię, która mogła obrazić odbiorcę. Jej korespondencja zawiera dużo czarnego humoru, który był dla niej charakterystyczny. Jane wraz z siostrą były uważane przez rodzinę i towarzystwo za ubogie krewne, które nie dorównują poziomem reszcie rodziny. Fanny w listach opisywała ciotkę, jako osobę z niższych sfer. To sprawiało ból Jane i Cassandrze bowiem starały się one ze wszystkich sił dorównać zachowaniem i ogładą swoim krewnym. Choć Jane nie była bogata, co roku brała udział w świątecznych akcjach charytatywnych. Była osoba bardzo rodzinną i prawdziwie interesowała się losami jej członków. Uważa się, że Jane mogła odziedziczyć swój talent pisarski po matce, która przez rodzinę była uważana za poetkę. Tak jak my również Jane Austen miała swoje sekrety. W młodości nawiązała krótki romans ze swoim przyjacielem Tomem Lefroyem z Irlandii. Jednak związek ten nie mógł być zaakceptowany przez otoczenie ze względu na zamożność  i pozycję w społeczeństwie kochanków. Bowiem Tom był z wyższych sfer, a Jane tylko ubogą panna Austen. Podobno na rozdzielenie młodych miały wpływ perswazje ze strony Anny Lefroy. Podejrzewa się, że ta znajomość miała wpływ na późniejszą twórczość pisarki, ponieważ Lady Russell z ,,Perswazji” łudząco przypomina Annę. Jednak Tom Lefroy do końca swojego życia podkreślał, że jest dumny ze swojej dawnej znajomości z panną Austen i życzył jej jak najlepiej.  Również tragiczny koniec związku Cassandry z Thomasem, który zmarł na skutek zarażenia się żółta febrą w Indiach Zachodnich mógł posłużyć jej za wzór do stworzenia Eleonory z ,,Rozważnej i romantycznej”. Życie uczuciowe Jane nie jest do końca znane, wiadomo jednak, że otrzymała propozycję małżeństwa od Harrisa Bigga-Withera, która najpierw przyjęła, a potem odrzuciła. Ostatecznie Jane jak i Cassandra nigdy nie wyszły za mąż. Przez wiele lat pisała tylko dla rodziny i najbliższych znajomych. Kiedy wreszcie zdecydowała się wydać swoje powieści, zrobiła to anonimowo. W jej czasach w złym guście było czytanie powieści, a tym bardziej ich pisanie kiedy autorką była kobieta. Dama, która odważyła się to zrobić skazywała się na samotność i wyśmianie przez wyższe sfery. Jednak pieniądze jakie Jane zarobiła na swoich utworach dawały tak upragnioną niezależność finansową od rodziny i jak sama mówiła pozwalały jej wkroczyć do grona zdolnych fachowców tak jak jej dwaj bracia służący w marynarce. Było to coś niespotykanego dla kobiety. Jej twórczość podziwiał nawet sam Walter Scott. Miała wielkie wsparcie najbliższej rodziny, w domu Jane uważano za pisarkę, a Henry pomógł siostrze wydać powieści. Za jej życia wydano ,,Opactwo Northanger”, ,,Rozważną i Romantyczną”, ,,Perswazje” i ,,Dumę i uprzedzenie”, której roboczy tytuł brzmiał ,,Pierwsze wrażenia”. Wszystkie książki były wydane anonimowo. Po jej śmierci ukazała się ,,Emma” i ,,Mansfield Park”. Jane zmarła 18 lipca 1817 roku, w Winchesterze, gdzie udała się wraz z Cassandrą, aby znaleźć odpowiednich lekarzy.

         ,,Opactwo Northanger” przedstawia nam losy kilku młodych dam. Pierwsza z nich Katarzyna Morland jest młodą osobą, która dopiero wkracza do towarzystwa. Jej zachowanie jest świeże i prawdziwe. Nie stara się za wszelką cenę złapać męża. Jest oczarowana Henrym Tilneyem i wszystkim co go otacza. Nie uznaje zasady, że jedna wielka fortuna musi szukać drugiej. W rozmowie z Johnem Thropem podkreśla, że jej zdaniem tylko jedna ze stron w małżeństwie musi mieć pieniądze. Choć jej związek z Henrym miał burzliwy przebieg, zakończył się ślubem. Jednak mało brakowało, a nigdy by do niego nie doszło. Ojciec Henrego, generał Tilney kiedy dowiedział się, że Katarzyna nie jest bogatą dziedziczką Fullerton i spadkobierczynią po panu Allenie, wyrzucił ją z Opactwa. Ukazuje to, że kobieta była odpowiednią kandydatką na żonę prawie wyłącznie wtedy, kiedy była bogata, lub miała odziedziczyć majątek. W podobnej sytuacji znalazła się siostra Henrego, Eleonora. Bowiem choć kochała swojego wybranka, nie mogła wyjść za niego za mąż, ponieważ nie miał on pieniędzy i tytułu. Na szczęście niebawem odziedziczył tytuł i pieniądze i młodzi mogli się pobrać. Przeciwieństwem Katarzyny jest Izabella, siostra Johna Thropa. Jest ona urodzoną intrygantka i manipulatorką. Przyjmuje oświadczyny Jamesa Morlanda, brata Katarzyny. Ten zdaje się nie zauważać wad swojej ukochanej. Nawet, gdy Izabella stara się nakłonić pannę Morland, aby ta odwołała swoje spotkanie z Henrym i pojechała z nimi na wycieczkę, stosując przy tym swoje podłe sztuczki, James staje po stronie narzeczonej i robi wymówki Katarzynie. Głównym celem w życiu Izabelli jest wyjście bogato za mąż. Kiedy dowiaduje się, że James nie jest bogaty, nie potrafi ukryć swojego niezadowolenia. Gdy w Bath pojawia się brat Henrego, kapitan Tilney, Izabella porzuca biednego pana Morlanda pewna, że dostanie korzystniejszą ofertę od kapitana. Jednak jej plan nie powiódł się i Izabella została sama.

         W ,,Dumie i uprzedzeniu” obserwujemy zmagania najstarszych sióstr Bennet z codziennością. Jane jest starsza od Elżbiety. To delikatna, piękna kobieta, która zawsze ma coś miłego do powiedzenia. Nie ocenia ludzi powierzchownie, stara się znaleźć w każdym jakieś dobre cechy. Nawet gdy ktoś zrobił coś ewidentnie niestosownego Jane starała się go obronić, co dziwiło Elżbietę. Nie była wylewna w okazywaniu uczuć, przez co prawie straciła miłość swojego życia. Pan Bingley zakochał się w niej od pierwszego wejrzenia, na balu. Choć jego miłość była odwzajemniona, nie mógł być tego pewien, Ponieważ Jane doskonale ukrywała co do niego czuje. Tylko dla Elżbiety, która dobrze znała swoją siostrę było pewne, że Jane kocha pana Bingleya. Niestety dla reszty towarzystwa uczucia najstarszej panny Bennet nie były tak oczywiste. Pan Darcy namówił swojego przyjaciela, aby porzucił u kochaną i wyjechał wraz z nim do Londynu, obawiając się, że kobieta złamie przyjacielowi serce. Również nie bez znaczenia było jej pochodzenie i koneksje. Bowiem rodzina Bennetów nie była ani zbyt bogata, ani zbyt wykształcona. Tę opinię potwierdzała matka Jane i Elżbiety, pani Bennet, która nie ukrywała, że jej głównym celem w życiu jest bogato wydać córki za mąż. Również Lidia i Kitty, młodsze siostry panien Bennet nie dodają tej rodzinie uroku, wręcz przeciwnie. Ich jedyną rozrywką jest rozglądanie się za przystojnymi oficerami. Był to powód do wstydu dla starszych sióstr. Elżbieta jest ukazana na zasadzie kontrastu z Jane. Nie boi się mówić tego co myśli i postępować zgodnie ze swoimi zasadami. Buntuje się przeciwko woli matki i nie wychodzi za mąż, za swojego kuzyna Pana Collinsa. Choć mariaż ten byłby wyjątkowo korzystny, ponieważ po śmierci Pana Benneta dom miał dziedziczyć ów kuzyn. Gdyby Elżbieta została jego żoną zapewniłaby spokojną przyszłość matce i siostrą. W książce możemy śledzić losy jej romansu z Panem Darcym, bogatym właścicielem Pemberley w Derbyshaire. Na początku nie darzą się oni sympatią, wręcz przeciwnie. Elżbieta uważa go za zbyt dumnego i aroganckiego, on zaś jest zbyt pewny siebie, aby zwrócić uwagę na osobę z niższych sfer. Jednak silny charakter i jej niespotykany urok zaczynają działać również na Darcyego. Choć na początku jego zaloty są dość nieporadne i raczej obrażają, niż zachęcają do małżeństwa, w końcu udaje mu się osiągnąć swój cel i poślubić Elżbietę. Pod wpływem ukochanej przeszedł przemianę, zrozumiał, że kiedy w grę wchodzi miłość, koneksje się nie liczą.

         Kolejną kobietą, która nie wyobraża sobie małżeństwa bez miłości jest Anna Elliot z ,,Perswazji”. W młodości popełniła błąd, który zaważył na całym jej dorosłym życiu. Kiedy miała 19 lat poznała Kapitana Wentwortha i zakochała się w nim z wzajemnością. Ich związek był na tyle poważny, że mężczyzna poprosił Annę o ręke, a ona zgodziła się przyjąć jego propozycję. Jednak pod wpływem perswazji ze strony Lady Russell cofnęła dane słowo. Bowiem starsza dama uważała, iż Kapitan nie jest odpowiednim mężem dla Anny, ani pod względem pozycji społecznej, ani materialnej. Również jej zdaniem dziewczyna mogła dostać lepszą propozycję, gdyby poczekała kilka lat. Choć Anna kochała swojego wybranka, uważała, że Lady Russell chce dla niej jaki najlepiej i ma rację. Przez cały czas Anna żałowała tej decyzji. Bowiem kilka lat później kapitan był w stanie utrzymać żonę i dzieci. Choć nadal kochał Annę był zbyt zraniony, aby powrócić i ponowić swoja propozycję. Kiedy po 8 latach znów się spotykają, okazuje się, że ich relacja uległa diametralnej zmianie. Kapitan Wentworth zabiega o względy Luizy i Henrietty Musgrove, ona ma adoratora, którym jest jej kuzyn, pan Elliot. Anna otrzymuje od niego propozycję małżeństwa. Choć ten związek byłby korzystny, Anna odrzuca tę propozycję. Pan Elliot to dziedzic Kellynch Hall, domu Anny. Miał również odziedziczyć tytuł baroneta, więc Anna byłaby Lady Elliot, jak jej ukochana, zmarła matka. Mimo tych wszystkich zalet czuła, że nie będzie z nim szczęśliwa. I choć Pan Elliot szczerze ją kochał Anna nigdy nie przestała darzyć uczuciem Kapitana. Z tego samego powodu odrzuciła propozycję małżeństwa Karola Musgrova, który ostatecznie został mężem Mary, siostry Anny. Po pokonaniu wielu trudności i 8 latach cierpienia Anna Elliot wyszła za mąż za kapitana Wentwortha, i byli szczęśliwym małżeństwem.

        Rola kobiety sprowadzała się głównie do siedzenia w domu i prowadzenia gospodarstwa. Wyjątkiem były bogate damy, które mogły podróżować i uczęszczać na najlepsze bale w sezonie. Anna Elliot w rozmowie z przyjacielem Kapitana podkreśla, że mężczyźni mieli swoje zajęcia, pracę, podczas której mogli choć na chwilę zapomnieć o problemach, zaś kobiety mogły tylko siedzieć w domu i czekać na mężów. Również w sprawach pisarstwa kobiety i mężczyźni nie mieli równych praw. Panowie mogli pisać i wydawać swoje dzieła, lecz było nie do pomyślenia, aby zrobiła to kobieta. W czasach Jane Austen wyznacznikiem wartości człowieka nie było jego wnętrze, lecz majątek i koneksje. Kobieta, która w wieku trzydziestu kilku lat nie miała męża skazana była na staropanieństwo. Los ten oznaczał życie na bardzo niskim poziomie lub dzięki łasce krewnych. Doświadczyła tego sama Jane Austen, która po śmierci swojego ojca w 1805 roku była zmuszona wraz z matką i siostrą opuścić Bath i zdać się na łaskę rodziny. Ratunkiem przed staropanieństwem lub niepewną finansowo przyszłością było małżeństwo. Wiele kobiet brało ślub nie z miłości lecz dla pieniędzy lub, aby zapewnić sobie i rodzinie pewny byt. Przykładem takiej sytuacji może być matka Jane, Cassandra, która wyszła za mąż za Georga Austena, aby zapewnić dom swojej owdowiałej matce, lecz jej małżeństwo było udane. Niestety mniej szczęścia miała Charlotta Lucas z ,,Dumy i uprzedzenia”, dla której jedyną szansą na niezależność finansową od rodziny był ślub. Jej wybór padł na Pana Collinsa, i choć nie był to szczęśliwy związek Charlotta miała zapewnioną przyszłość. W dobrym guście było posiadane służby. Biedniejsze panie musiały obyć się bez kucharek, lub całkowicie zrezygnować ze służących. W domu to Jane Austen zajmowała się gotowaniem, co jak podkreślała lubiła. Również biedniejsze damy same musiały szyć lub przerabiać swoje stroje, a nie korzystać z usług krawcowej tak jak to robiły bogatsze kobiety. Szanująca się dama musiała znać francuski, śpiewać, tańczyć, grać na harfie lub fortepianie, malować i mieć wyrobiony gust muzyczny. Wyznacznikiem udanego balu była liczba nieprzesiedzianych tańców, im kobieta miała ich więcej tym bardziej była szanowana w towarzystwie. Jane często w listach chwaliła się liczbą swoich nieprzesiedzianych tańców na balu. Też w sprawach damsko męskich rola kobiety była mocno ograniczona, bowiem sprowadzała się do możliwości odrzucenia otrzymanej propozycji. Nie do zaakceptowania był związek wysoko urodzonej osoby z kimś z niższych sfer lub bez odpowiednich koneksji czy majątku. Ta zasada często uniemożliwiała pobranie się ludziom, którzy choć nie byli bogaci, naprawdę się kochali. Przykładem tutaj może być związek Jane z Panem Ashfordem z ,,Pamiętników Jane Austen”. Również siostra Jane, Cassandra przekonała się jak krzywdzące jest to założenie. Bowiem, gdy wielebny Thomas oświadczył jej się, a ona przyjęła jego ofertę, postanowili poczekać z oficjalnym ogłoszeniem zaręczyn, aż sytuacja finansowa Thomasa ulegnie poprawie. Niestety Cassandra nigdy nie wyszła za mąż i nie była oficjalnie zaręczona, ponieważ podczas wyprawy do Indii Zachodnich Thomas zaraził się żółtą febrą i został pochowany na morzu. Cassandrze pozostał po ukochanym tylko spadek. Jest to tym smutniejsza historia, ponieważ Thomas zaraził się i zmarł w tym miesiącu, w którym miał wrócić do domu i wziąć ślub z Cassandrą.